FPE

Audyty energetyczne i remontowe
według nowych przepisów


Audyty energetyczne jako dokumenty o prawnie określonej podstawie, celu i zawartości zostały w Polsce wprowadzone przepisami ustawy o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych z 1998 roku [1], a ich szczegółowy zakres i forma określone w rozporządzeniu z 15 lutego 2002 [2] były przyjęte przez ostatnie 10 lat jako podstawa realizacji termomodernizacji budynków przy korzystaniu z pomocy Państwa.

Uchwalona 17 października 2008 r ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów [3], która weszła w życie w marcu 2009 r. – zastąpiła dotychczasowe przepisy zawarte w ustawie z 1998r.
Wydane na podstawie nowej ustawy rozporządzenie z 17 marca 2009 w sprawie zakresu i formy audytu energetycznego i remontowego [4] , a także wprowadzenie innych nowych przepisów i norm spowodowało, że metodyka opracowania audytu energetycznego znacznie różni się od dotychczasowej. Ponadto wprowadzony zostaje nowy dokument o nazwie „audyt remontowy”.


Audyt energetyczny

Zakres i forma nowego audytu energetycznego w porównaniu do dotychczasowego audytu pozostaje w znacznej części niezmieniona. Ocena poszczególnych ulepszeń (dotychczas nazywanych usprawnieniami) i ich optymalizacja, sposób formułowania wariantów itp nie zmieniają się, jednak metodyka obliczeń znacznie się zmienia.
Zmiany wynikają z kilku różnych powodów omówionych poniżej.

1) Zmienione zostały warunki przyznawania premii termomodernizacyjnej i wymagania dotyczące kredytów. Zmiany te pokazano w tabeli 1.

Tabela 1 . Porównanie warunków dotyczących przyznawania premii termomodernizacyjnej i kredytowania ww dotychczasowych i nowych przepisów.
Przedmiot uregulowań prawnych Przepisy wg dotychczas obowiązującej ustawy   Przepisy wg nowej ustawy
Wysokość premii termomodernizacyjnej
25% kredytu
20% kredytu lecz nie więcej niż 16 % kosztu całkowitego
Ograniczenie premii ze względu na efektywność przedsięwzięć
Miesięczna rata spłaty kredytu z odsetkami nie większa niż 1/12 rocznych przewidywanych oszczędności
Premia nie wyższa niż dwukrotna wartość rocznych przewidywanych oszczędności
Wysokość kredytu
Nie więcej niż 80% pełnego kosztu Bez ograniczeń co do udziału w koszcie
Czas spłaty kredytu
10 lat
Bez ograniczeń

Wprowadzone nowe warunki powodują , że zmienia się metoda wyboru optymalnego wariantu, a z nią zmienia się tabela zestawienia i oceny wariantów. Ponadto jako dane wejściowe trzeba obecnie uzyskać od inwestora nie tylko maksymalną wysokość możliwych do zaangażowania środków własnych, ale także maksymalną kwotę kredytu, którą inwestor jest gotów zaciągnąć i którą może uzyskać w banku.

2) Obliczenie zapotrzebowania energii powinny być wykonywane zgodnie z Polska Normą . Taką normą będzie norma PN-EN ISO 13790 [7] po jej wydaniu w języku polskim. Dotychczas obowiązującą podstawę obliczeń stanowiła norma PN-B-02025, która została wycofana z wykazu norm obowiązujących. Jednak wobec braku obowiązującej nowej normy można także obecnie wykonywać obliczenia w oparciu o normą PN-B-02025 stanowiącą dostępny dokument zawierający wiedzę techniczną w tym zakresie.
Zmienia się normowa podstawa obliczenia zapotrzebowania mocy , którą dotychczas stanowiła norma PN-B –03406 obecnie zastąpiona przez normę PN-EN ISO 12831[8].
Norma ta wprowadza zasadnicze zmiany metodyki obliczeń zapotrzebowania mocy .


3) Wprowadzone zostały powiązania przepisów dotyczących sporządzania audytów i sporządzania świadectw energetycznych . Ważnym tego elementem jest określanie w audytach sprawności systemu ogrzewania wg rozporządzenia w sprawie świadectw [5]. Sprawności te różnią się od dotychczasowych co do nazw i wartości .

Są to obecnie:
  • sprawność wytwarzania ciepła
  • sprawność przesyłania ciepła
  • sprawność regulacji i wykorzystania ciepła
  • sprawność akumulacji ciepła

Tabele wartości tych sprawności zawarte są w rozporządzeniu o świadectwach [5].

4) Obliczenia zapotrzebowania na ciepło do przygotowania ciepłej wody użytkowej należy obecnie wykonywać w oparciu o przepisy Polskiej Normy lub w oparciu o przepisy zawarte w rozporządzeniu o świadectwach[5].

5) Bazą dla oceny cech energetycznych budynków poddawanych termomodernizacji są wymagania zawarte w Warunkach Technicznych jakim powinny odpowiadać budynki , a wymagania te zostały zmienione [7] w zakresie maksymalnych wartości współczynników przenikania przez przegrody , jak i w syntetycznej ocenie jakości energetycznej – obecnie wskaźniki EP zamiast dotychczasowych E.

6) Dane klimatyczne dotychczas przyjmowane z załącznika do normy PN-B-02025 obecnie zostają zastąpione przez bazę danych klimatycznych zamieszczoną na stronie internetowej Ministerstwa Infrastruktury.

Zmiany warunków przyznawania premii są łatwe do wprowadzenia , natomiast zmiana norm i metod obliczeniowych powoduje, że stosowane dotychczas programy komputerowe wykorzystywane do opracowania audytów będą wymagały wprowadzenia odpowiednich zmian .


Audyt remontowy

Audyt remontowy jest zupełnie nowym dokumentem. Przedsięwzięcia remontowe wspierane premią w trybie ustawy muszą zawierać pewien zakres robót termomodernizacyjnych. W związku z tym w audycie remontowym podobnie jak w audycie energetycznym konieczne jest wykazanie oszczędności energetycznych i w tym celu wykonania obliczeń zapotrzebowania energii. Natomiast nie występuje tu obliczenie wartości finansowej planowanych oszczędności, a tylko oszczędność energetyczna .

Audyt remontowy dotyczy budynków określonych w ustawie, czyli wyłącznie budynków mieszkalnych wielorodzinnych oddanych do użytkowania przed 14 sierpnia 1960r
Podobnie jak w przypadku audytu energetycznego tak i w audycie remontowym należy wykazać zgodności planowanego przedsięwzięcia z warunkami ustawy. W odniesieniu do planowanego remontu należy wykazać, że:

1)Wskaźnik kosztu przedsięwzięcia remontowego ( stosunek kosztu remontu przypadający na 1m2 powierzchni użytkowej do ceny 1m2 ustalanej do celów obliczenia premii gwarancyjnej) mieści się w granicach od 0,05 do 0,70.

2)W wyniku realizacji remontu nastąpi określone w ustawie zmniejszenie rocznego zapotrzebowania na energię dla ogrzewania i przygotowania ciepłej wody . Ten warunek w odniesieniu do różnych sytuacji przedstawiono w tabeli 2.

Tabela 2 . Wymagane wg ustawy [3] zmniejszenie rocznego zapotrzebowania na energię na potrzeby ogrzewania i ciepłej wody
L.p
Opis sytuacji
Wymagane zmniejszenie
rocznego zapotrzebowania
na energię (ogrzewanie i c.w.u.)
1
Remont o wskaźniku kosztu przedsięwzięcia
od 0,05 do 0,3
Co najmniej o 10%
2
Remont o wskaźniku kosztu przedsięwzięcia
powyżej 0,3
Co najmniej o 25%
3
Wcześniej realizowane było przedsięwzięcie
Remontowe, na które uzyskano premię remontową
Co najmniej o 5%
4
Wcześniej realizowane było przedsięwzięcie
remontowe na które uzyskano premię remontową ,
a w efekcie osiągnięto oszczędności na poziomie co co najmniej 25 % rocznego zapotrzebowania na energię
Zmniejszenie zapotrzebowania
na energię nie jest wymagane
5
W budynku wcześniej zrealizowano
przedsięwzięcie termomodernizacyjne ,w związku
z którym przekazano premię termomodernizacyjną
Zmniejszenie zapotrzebowania
na energię nie jest wymagane
6
Budynek spełnia wymagania w zakresie
oszczędności energii określone w aktualnych
przepisach (Warunki Techniczne)
Zmniejszenie zapotrzebowania
na energię nie jest wymagane

Zawartość audytu remontowego jest określona częściowo w przepisach rozporządzenia [4], a częściowo w przepisach ustawy [3], gdyż rozporządzenie dotyczy zakresu i formy części audytu remontowego, a więc należy także uwzględnić wymagania co do zawartości audytu podane w ustawie.

Zgodnie z tymi przepisami audyt remontowy powinien zawierać następujące części:

  1. Strona identyfikacyjna audytu wg wzoru z rozporządzenia,
  2. Karta audytu wg wzoru,
  3. Wykaz dokumentów i danych źródłowych wykorzystanych przy opracowaniu audytu, a w tym zadeklarowana przez inwestora wartości środków własnych i kredytu.
  4. Inwentaryzacja techniczno-budowlana budynku,
  5. Ocena aktualnego stanu technicznego budynku , a w tym określenie rocznego zapotrzebowania energii do ogrzewania i wentylacji budynku oraz do przygotowania ciepłej wody,
  6. Wykaz wskazanych do oceny i dokonania wyboru ulepszeń remontowych,
  7.  Dokumentacja wskazania wariantu przedsięwzięcia remontowego, a w tym:
    • wykaz prac niezbędnych do spełnienia warunku zmniejszenia zapotrzebowania energii w tabeli wg wzoru z rozporządzenia wraz z obliczeniem procentu oszczędności energii w stosunku do stanu istniejącego oraz wskaźników EK i EP,
    • wykaz prac objętych przedsięwzięciem remontowym obejmujący prace wg punktu (a) oraz wybrane w uzgodnieniu z inwestorem prace z planu robót remontowych wraz z kosztami poszczególnych prac , sumarycznym kosztem remontu oraz wskaźnikiem kosztu przedsięwzięcia – w tabeli wg wzoru ,
    • uzasadnienie przyjętych kosztów robót remontowych– w tabeli wg wzoru .
    • zestawienie planowanych danych i wskaźników dotyczących przedsięwzięcia uzasadniających spełnienie wymagań zawartych w ustawie oraz wymagania nieprzekroczenia zadeklarowanej przez inwestora wartości środków własnych i kredytu -– w tabeli wg wzoru .
  8. Opis techniczny przedsięwzięcia remontowego ,
    W audycie remontowym podobnie jak w audycie energetycznym najbardziej pracochłonną czynnością jest obliczenie sezonowego zapotrzebowania energii.
W audycie remontowym podobnie jak w audycie energetycznym najbardziej pracochłonną czynnością jest obliczenie sezonowego zapotrzebowania energii.

Należy zwrócić szczególna uwagę na sposób postępowania ustalony powyżej w punkcie 7, który w ustawie ma treść taka jak podano wyżej, a w rozporządzeniu brzmi : „Dokumentacja wyboru optymalnego wariantu przedsięwzięcia remontowego” ( par.11.pkt7).
Zgodnie z tym punktem najpierw ustalamy zakres ulepszeń ,w wyniku których nastąpi spełnienie warunku zmniejszenia zapotrzebowania energii, a następnie zakres ten poszerzamy o inne potrzebne ulepszenia, przy czym ta druga grupa ulepszeń powinna być wybrana z planu robót remontowych, który inwestor powinien tworzyć na podstawie dokonywanych okresowych przeglądów budynku zgodnie z z przepisami określającymi warunki użytkowania budynków [10].

Jak wiec postąpić, żeby wybrać wariant optymalny?

1) Wybór ulepszeń dotyczących zmniejszenia zapotrzebowania energii powinien zapewniać rzeczywiste osiągnięcie planowanych oszczędności. W art.3 pkt.2 rozporządzenia [2] ustala się, że przedsięwzięcie remontowe ma obejmować tylko ulepszenia uzasadnione technicznie i ekonomicznie, a w rozporządzeniu w sprawie weryfikacji audytów [11] w par. 4 określa się , że weryfikacja audytu remontowego polega między innymi. na sprawdzeniu „zasadności rzeczowego zakresu prac wchodzących w skład wybranego wariantu przedsięwzięcia remontowego, niezbędnych do spełnienia warunku o którym mowa w art.7 ustawy” (czyli oszczędności energetycznych). Aby spełnić te wymagania omawiane ulepszenia remontowe powinny odpowiadać wymaganiom i metodom optymalizacji ustalonym dla oceny i wyboru ulepszeń w audycie energetycznym.

2) Wybór pozostałych ulepszeń także nie powinien być przypadkowy. Powinny być realizowane te ulepszenia , które są najpilniejsze. Można przyjąć, że będą to zwłaszcza ulepszenia związane z zapewnieniem bezpieczeństwa i zdrowia użytkowników, a następnie takie, które dostosowują istniejący budynek do zgodności z aktualnymi wymaganiami zawartymi w Warunkach Technicznych. Inne ulepszenia powinny być włączone do zakresu przedsięwzięcia jeżeli jednocześnie realizowane będą te najbardziej pilne.

Zgodnie z ustawą [3] remont budynku , który może być wsparty premią remontową może obejmować następujące rodzaje prac:
  • ogólny remont budynku ( bez remontu lokali),
  • wymiana okien i remont balkonów nawet, gdy służą do wyłącznego użytku właściciela lokalu,
  • przebudowa budynku w wyniku, którego następuje jego ulepszenie,
  • wyposażenie budynku w instalacje i urządzenia wymagane w budynkach obecnie oddawanych do użytkowania zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi.

W ramach remontu mogą być także wykonane prace realizowane jako termomodernizacja.

Premii remontowa tak jak premia termomodernizacyjna stanowi pomoc w spłacie części kredytu. Premia ta stanowi 20 % wykorzystanej kwoty kredytu, nie więcej jednak niż 15% kosztów przedsięwzięcia, a przyznawana jest jeżeli są spełnione są warunki ustawowe.

Premia remontowa jest przeznaczona na wspieranie remontów wyłącznie budynków mieszkalnych. Jeżeli w budynku znajdują się inne lokale niż mieszkalne (np. handlowe, usługowe) premia dotyczy tylko tej części kosztu remontu, która przypada na mieszkalną część budynku, a więc wysokość premii musi być określona na podstawie udziału powierzchni użytkowej lokali mieszkalnych w powierzchni użytkowej wszystkich lokali.
W takim przypadku audyt obejmuje roboty remontowe i koszty tych robót w całym budynku, oblicza się zapotrzebowanie energii dla ogrzewania i przygotowania ciepłej wody oraz planowane oszczędności także dla całego budynku, a następnie premię remontową wylicza się według podanego w ustawie procentu kosztu remontu całego budynku, a tak obliczoną kwotę zmniejsza się proporcjonalnie do udziału powierzchni użytkowej mieszkań w całej powierzchni użytkowej budynku.

Przepisy

[1] Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych (Dz.U. nr 162, poz 1121 z późn. zm.).
[2] Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 15.01.2002 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy audytu energetycznego. (Dz.U.nr 12, poz. 114).
[3] Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów.
(Dz.U. nr 223, poz. 1459).
[4] Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 17.03.2009 r. w sprawie szczegółowego zakresu
i formy audytu energetycznego oraz części audytu remontowego, wzorów kart audytów, a
także algorytmu opłacalności przedsięwzięcia termomodernizacyjnego.(Dz.U. 43, poz. 346).
[5] Rozporz. Ministra Infrastruktury z dnia 6.11.2008 w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową oraz sposobu sporządzania i wzorów świadectw ich charakterystyki energetycznej (Dz.U.nr 201, poz. 1240)
[6] Rozparz. Ministra Infrastruktury z 6.11.2008 zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 201, poz. 1238).
[7] PN-EN ISO 13790:2008 Energetyczne właściwości użytkowe budynków – Obliczanie zużycia energii do ogrzewania i chłodzenia.
[8] PN EN ISO 12831 :2006 Instalacje ogrzewcze w budynkach. Metoda obliczania projektowego obciążenia cieplnego.
[9]: PN-EN ISO 13 789 : 2001 Właściwości cieplne budynków. Współczynnik strat ciepła przez przenikanie. Metoda obliczania.
[10] Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16.08.1999 w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. nr 74, poz. 836)).
[11] Rozporządzenie Ministra infrastruktury z dnia 17 marca 2009 r. w sprawie szczegółowego sposobu weryfikacji audytu energetycznego i części audytu remontowego (Dz.U. nr 43, poz.347 ).


   






  
© 2008 FPE, ostatnia aktualizacja 06.09.2017